Zemlja i ljudi

Republika Srbija je zajedno sa Republikom Crnom Gorom, konstitutivni element Savezne Republike Jugoslavije. U njenom sastavu su i dve autonomne pokrajine: Vojvodina i Kosovo i Metohija. Glavni grad je Beograd. Sa dva miliona stanovnika on je administrativno, ekonomsko i kulturno središte Srbije i Jugoslavije.

Republika Srbija je demokratska država svih građana koji žive na njenoj teritoriji. Njena istorija i dostignuća čine je sastavnim delom savremene civilizacije i međunarodne zajednice.

Položaj, reljef i klima

Srbija se nalazi u centralnom delu Balkanskog poluostrva, na najvažnijim putnim pravcima koji povezuju Evropu i Aziju i zauzima površinu od 88.361 kvadratnih kilometara. Ona je u Zapadno-evropskoj vremenskoj zoni (jedan sat ispred Grinvičkog vremena). Njena klima je umereno kontinentalna, sa postepenim prelazom između četiri godišnja doba.

Srbija je predodređena da bude raskrsnica Evrope. Međunarodni putevi i železničke pruge, koji prolaze dolinama njenih reka, čine najkraću vezu između Zapadne i Centralne Evrope, s jedne, i Bliskog Istoka, Azije i Afrike, s druge strane. Otuda i geopolitička važnost njene teritorije. Ovi putevi prate pravac doline reke Morave, koji se kod Niša razdvaja na dva kraka. Jedan prati Južnu Moravu i Vardarsku dolinu do Soluna, a drugi reku Nišavu prema Sofiji i Istanbulu.

Reke Srbije pripadaju basenima Crnog, Jadranskog i Egejskog mora. Tri su plovne: Dunav, Sava i Tisa. Najduža reka je Dunav, koja kroz Srbiju teče 588 km, od svojih 2.857 km ukupnog toka. Dunavski basen je oduvek bio važan za Srbiju. Septembra 1992, kada je otvoren kanal Rajna-Majna-Dunav, Crno more i luke Bliskog i Dalekog Istoka su postale mnogo bliže Evropi. Srbija je sa Jadranskim morem i Crnom Gorom povezana prugom Beograd - Bar.

Severni deo Srbije je pretežno ravničarski, dok su njeni centralni i južni delovi brdoviti i planinski. Ravnice su pretežno u Vojvodini (Panonska nizija i njeni obodni delovi: Mačva, Posavina, Pomoravlje, Stig i Negotinska krajina u Istočnoj Srbiji). Srbija ima 55% obradive površine, dok je 27 % pod šumom. Visinu od preko 2.000 metara dostiže 15 planinskih vrhova, od kojih je najviši Đeravica na Prokletijama (2.656 m.).

Dužina granica Srbije je 2.397 km. Na Istoku Srbija se graniči sa Bugarskom, na Severo-istoku sa Rumunijom, na Severu sa Mađaraskom, na Zapadu sa Hrvatskom i Bosnom i Hercegovinom, a na jugu sa Albanijom i Makedonijom.

Stanovništvo, jezik i religija

Etnički sastav stanovništva Republike Srbije je vrlo raznovrstan, što je rezultat dinamičnih istorijskih okolnosti na ovom prostoru. Većinsko stanovništvo su Srbi, dok pored njih u Srbiji živi još 37 nacionalnosti. Svi građani imaju ista prava i dužnosti i uživaju punu nacionalnu ravnopravnost. Ustavom Republike Srbije nacionalnim manjinama su zagarantovana prava po najvišim međunarodnim standardima. Na osnovu poslednjeg popisa iz 1991. Srbija ima 9.779.000 stanovnika, što čini 94,1% stanovništva Savezne Republike Jugoslavije. Gustina naseljenosti je 111 stanovnika po kvadratnom kilometru. Srbi čine 66% stanovništva, Albanci 17%, Mađari 3,2%, zatim slede Rumuni, Romi, Slovaci, Hrvati, Bugari, Turci i drugi.

U službenoj upotrebi su srpski jezik i ćirilično pismo, a rasprostranjeno je i latinično pismo. Jezici i pisma nacionalnih manjina su u službenoj upotrebi u područjima u kojima oni žive, kako je propisano i zakonom.

Glavna religija u Srbiji je pravoslavno-hrišćanska, vera srpskog naroda. Srpska pravoslavna crkva, autokefalna od 1219, je imala važnu ulogu u razvoju i očuvanju srpskog nacionalnog identiteta. Rumuni, Bugari i većina Romskog stanovništva su takođe pravoslavne vere. Osim Srpske pravoslavne crkve postoje i druge verske zajednice u Srbiji: Islamska, Katolička, Protestantska, Jevrejska i druge.

ISTORIJA

Kao i ostala slovenska plemena, Srbi su došli na Balkan za vreme velike seobe naroda u toku 6. i 7. veka naše ere. Prva srpska država je bila formirana u regionu reka Tare, Pive i Gornjeg Ibra. Kao i veći deo Balkanskog poluostrva i ona je bila pod vladavinom Vizantije sve do kraja 12. veka. Kada je Stefan Nemanja, osnivač dinastije Nemanjića, došao na vlast 1170, srpska država je bila obnovljena u Raškoj. Nemanjino vešto vođstvo je omogućilo konsolidaciju snažne i nezavisne države na Balkanu. Njegov sin i naslednik Stevan je bio krunisan kao prvi kralj Srbije - Stevan Prvovenčani. Najmlađi sin Rastko koji se zamonašio kao Sava, izborio je nezavisnost Srpske crkve od Patrijarha u Konstantinopolju i napisao Nomokanon, Zakon koji reguliše sveštenički život u Crkvi, ali i društvene odnose u državi. U Srpskoj pravoslavnoj crkvi svetosavlje je bitan element religioznog pogleda na svet. Srednjovekovna Srbija, koja je u političkim, ekonomskim i kulturnim sferama zauzimala ugledno mesto u tadašnjem društvu Srednjovekovne Evrope, dostigla je vrhunac u 14. veku za vreme vladavine Cara Dušana. Iz tog doba je Dušanov zakonik, najveće zakonsko dostignuće, jedinstveno među feudalnim državama Evrope u to vreme.

Nomokanon, Dušanov zakonik, freske i arhitektura srednjovekovnih manastira koje krase srpske zemlje večni su svedoci briljantne civilizacije jednog naroda - Srba.

Tursko osvajanje - Pošto su porazili srpsku vojsku u Bici na Kosovu 1389, Turci su nastavili svoja osvajanja dok nisu uspeli da zauzmu celu teritoriju srpske države 1459. godine. Srbija je bila pod turskim carstvom skoro pet vekova.

Srpski ustanci i nezavisnost

Srpski otpor protiv Otomanske dominacije naročito je uzeo maha u Prvom i Drugom srpskom ustanku 1804. i 1815. godine. Kao rezultat ovih ustanaka i potonjih ratova protiv Otomanske imperije, formirana je nezavisna srpska država koja je bila međunarodno priznata kao kraljevina na Berlinskom kongresu 1878. godine. Evolucija Kraljevine Srbije je bila obeležena opštim napretkom u ekonomiji, kulturi i umetnosti. Tokom njene integracije u evropske trendove, u drugoj polovini 19. veka, prva radnička udruženja i političke partije su bile osnovane. Državni udar 1903 koji je doveo na tron kralja Petra Prvog Karađorđevića, otvorio je put parlamentarnoj demokratiji u Srbiji. Evropski obrazovan, ovaj liberalni kralj je preveo delo "O slobodi", Džona Stjuarta Mila na srpski jezik i dao svojoj kraljevini demokratski Ustav koji je Srbiju uveo u period političke slobode, bez presedana a koji je prekinut ratom.

Prvi svetski rat - Balkanski ratovi 1912 - 1913 godine su prekinuli tursku dominaciju na Balkanu. Ubistvo prestolonaslednika Franca Ferdinanda u Sarajevu 1914, je poslužilo kao povod za austrougarski napad na Srbiju, čime je i započeo Prvi svetski rat. Srpska vojska je hrabro branila nezavisnost svoje zemlje i odnela velike pobede, ali je suprotstavljena nadmoćnim neprijateljskim snagama Nemačke i Austrougarske, morala da se povuče sa nacionalne teritorije, preko Albanije i kasnije nastavi borbu na Solunskom frontu. U toku rata Srbija je izgubila 1,264,000 (28%) stanovnika od ukupne populacije od 4,529,000 i to 58% muškog stanovništva. Sa ovim ogromnim žrtvama Srbija je dala značajan doprinos pobedi saveznika.

Kraljevina Jugoslavija - Sa završetkom Prvog svetskog rata, kolapsom otomanske, nemačke i austrougarske imperije, Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca je proglašena u decembru 1918, ispunivši težnje južnoslovenskih (jugoslovenskih) naroda da žive u zajedničkoj državi. No, hrvatski političari su se suprotstavljali novoj državi. U bezuspešnom pokušaju da se nosi sa izazovom, kralj Aleksandar Karađorđević je, 1929. godine, proglasio diktaturu i preimenovao zemlju u Jugoslaviju. Ali 1934. godine kralja su ubile ustaše, (hrvatska fašistička separatistička organizacija), a hrvatski problem je ostao aktuelan.

Drugi svetski rat - Kada je u aprilu 1941. godine Hitler okupirao Jugoslaviju, on je rasparčao zemlju i stvorio podaničku fašističku Nezavisnu državu Hrvatsku pod ustašama, kojoj je pripojio Bosnu i Hercegovinu. Ta fašistička Hrvatska je počinila genocid nad jednim narodom u kome je više od 750,000 Srba, Jevreja i Cigana pogubljeno. Iskustvo tog holokausta stvorilo je pozadinu za građanski rat u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, koji je pratio razaranje Jugoslavije 1991 - 1992. Gruba politika nemačkih okupacionih snaga i genocidna politika hrvatskog ustaškog režima proizvela je snažan pokret otpora, nacionalista i komunista, među Srbima. Srbi su ustali u odbranu od hrvatskog genocida i nacističkog porobljavanja Jugoslavije. Mnogi su se pridružili partizanskom otporu (Narodnooslobodilačka vojska predvođena Josipom Brozom Titom) u narodnooslobodilačkom ratu, doprinoseći pobedi saveznika nad nacizmom. Do kraja 1944. godine, partizani, potpomognuti od strane ruske Crvene armije, su oslobodili Srbiju i do maja 1945. preostale jugoslovenske teritorije, pridruživši svoje snage savezničkim trupama u Mađarskoj i Italiji. Srbija i Jugoslavija su bile među zemljama koje su najviše razorene u toku rata: 1,700,000 (10,8% populacije) ljudi je ubijeno, a gubitak nacionalnih dobara je procenjen na 9,1 milijardu američkih dolara po cenama iz tog vremena.

Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija ( SFRJ) 1945 - 1990 - Za vreme rata, revolucionarna promena sistema je bila proklamovana 1943, ukidanjem monarhije u korist republike, sa Titom kao prvim predsednikom nove Jugoslavije. Tako je, posle Drugog svetskog rata, nastao period druge, socijalističke Jugoslavije. Od uglavnom poljoprivredne zemlje, Jugoslavija je transformisana u red srednje - razvijenih industrijskih zemalja, stekavši političku reputaciju za svoju podršku svetskoj dekolonizaciji i vodeću ulogu u Pokretu nesvrstanih zemalja.

Raspad SFR Jugoslavije - SFR Jugoslavija je bila federalna država. Federacija se sastojala od šest republika: Srbije, Hrvatske, Slovenije, Bosne i Hercegovine, Makedonije i Crne Gore i od dve autonomne pokrajine: Vojvodine i Kosova i Metohije. Ove dve autonomne pokrajine su bile deo Republike Srbije. Po ovoj administrativnoj podeli i zbog istorjiskih razloga, srpski narod, najbrojniji u Jugoslaviji, je živeo u svih šest republika. Tendencija da se poveća moć republika na račun federalnih vlasti dobila je u snazi posle usvajanja Ustava 1974. koji je ohrabrio narastanje hrvatskog, slovenačkog, muslimanskog i albanskog nacionalizma i secesionizma.

U periodu 1991 - 1992, Slovenija, Hrvatska i Bosna i Hercegovina su se otcepile od Jugoslavije nasilnim putem, dok se Makedonija odvojila na miran način. Rasturanje Jugoslavije je potpomognuto od strane jakih međunarodnih sila koje nisu priznale pravo na samoizjašnjavanje samo Srbima koji su hteli da žive u Jugoslaviji. Secesionističke republike su brzo zadobile međunarodno priznanje očitom zloupotrebom međunarodno prihvaćenih principa o nepovredivosti međunarodno priznatih granica suverenih država i uslova koje države moraju zadovoljiti da bi bile međunarodno priznate.

Srbija i Crna Gora su se opredelile za opstanak u Jugoslaviji. Na zajedničkoj sednici Skupštine Jugoslavije, Srbije i Crne Gore 27. aprila 1992. u Beogradu, Srbi i Crnogorci su usvojili Ustav Savezne Republike Jugoslavije, čime su potvrdili kontinuitet njihove zajedničke države od 1. Decembra 1918.

SAVREMENA SRBIJA

Prema Ustavu Republike Srbije iz 1990, Srbija je demokratska država svih građana koji u njoj žive, ustrojena na slobodi izražavanja, vladavini zakona i socijalne pravde. Ustav garantuje lična, politička, ekonomska, nacionalna i kulturna prava svim građanima.

U skladu sa Ustavom Srbija je jedinstvena i nedeljiva država sa teritorijalnim integritetom. Srbija je sastavljena od tri vrste teritorijalnih jedinica: 2 autonomne pokrajne, 29 okruga - jedinica lokalne samouprave i grada Beograda sa specijalnim statusom. Dve autonomne pokrajine, Vojvodina i Kosovo i Metohija, uživaju prava teritorijalne i političke autonomije. Pokrajine imaju svoje skupštine, izvršna veća i organe uprave koji donose odluke propisane Ustavom. U okviru 29 okruga, teritorijalna organizacija lokalne uprave sastoji se od 185 opština i 4 grada (Kragujevac, Niš, Novi Sad i Priština).

U demokratskom ambijentu koji je stvoren ustavnim promenama 1990, Srbija je angažovala sve svoje prirodne i ljudske potencijale na stvaranju tržišne privrede, ubrzavanju političke demokratizacije i postizanju ekonomske i političke integracije sa Evropom i svetskom zajednicom.

Srbija je zemlja parlamentarne demokratije. Ustav je stvorio uslove za višepartijski predsednički i parlamentarni sistem. Stabilnost državne vlasti počiva na tri povezane i uravnotežene institucije a to su: predsednik Republike, Narodna skupština i Vlada.

Predsednik Srbije i Skupština se biraju na višestranačkim izborima, neposrednim i tajnim glasanjem svih građana sa pravom glasa.

Republiku Srbiju predstavlja predsednik Republike. Na predsedničkim višestranačkim izborima 1990. i ponovo 1992, Slobodan Milošević je izabran za predsednika Srbije, svaki put pobeđujući ubedljivo, u prvom krugu. Slobodan Milošević je bio predsednik Srbije do 23. jula 1997, kada je izabran za predsednika Savezne Republike Jugoslavije.

Skupština je ustavotvorno i zakonodavno telo i ima 250 poslanika. Skupština bira Vladu, koja zajedno sa predsednikom Republike čini izvršnu vlast. Sudstvo je nezavisno.

Prvi izbori za Skupštinu Srbije su održani decembra 1990. Politički uslovi koji su sledili u Srbiji su uzrokovali i prevremene izbore u dva navrata: decembra 1992. i decembra 1993. Novi predsednički i parlamentarni izbori u Srbiji su zakazani za 21. septembar 1997.

U Srbiji deluje 157 političkih stranaka, organizacija, pokreta i koalicija, koje su zvanično registrovane. One se razlikuju po svojim ciljevima, programskim opredeljenjima, broju sledbenika i uticaju.

Sa jačanjem parlamentarne demokratije i višestranačkog sistema, sve više do izražaja dolazi kritička tolerancija među vrednostima političkih programa, nacionalnim i verskim interesima.

Nacionalne manjine

Srbija uvažava prava i slobode nacionalnih manjina. Pripadnici nacionalnih manjina imaju ustavno pravo na političko udruživanje, osnivanje kulturnih institucija, obrazovanje i informisanje na maternjem jeziku, pravo da biraju i da budu birani u lokalne, republičke i savezne organe vlasti, da se bave svim privrednim poslovima i drugim aktivnostima. Manjine u Srbiji uživaju prava u skladu sa ustanovljenim međunarodnim standardima.

Članovi nacionalnih manjina u Srbiji su razvili svoj etnički, kulturni, jezički i verski identitet, bez straha od asimilacije protiv svoje volje. Nacionalne manjine za svoj razvoj imaju osigurane materijalne uslove. Vojvodina, u kojoj živi najviše pripadnika različitih naroda je, inače, privredno veoma razvijen region Kosovo i Metohija, gde je koncentrisano albansko stanovništvo, iako ekonomski nerazvijena, procentualno se poslednjih godina brže razvija od drugih delova Srbije. Pa ipak, Albanci na Kosovu i Metohiji ne priznaju Republiku Srbiju, u kojoj žive, niti njen Ustav. Pod pritiskom separatističkih nacionalnih vođa i uz spoljnu podršku albanska manjina bojkotuje sve državne institucije, kroz koje treba da koristi svoja prava i slobode. Oni ne priznaju državne organe, odbijaju da plaćaju poreze, ne dozvoljavaju svojoj deci da se školuju na albanskom jeziku u državnim školama po programima koji važe za sve ostale učenike u Srbiji. Oni redovno bojkotuju demokratske izbore na kojima bi mogli da izaberu svoje legitimne predstavnike u lokalne, republičke i savezne organe vlasti.

Na Kosovu i Metohiji je na delu ekstremni i agresivni šiptarski nacionalizam, praćen demografskom eksplozijom, koja je promenila strukturu stanovništva Pokrajine. Albansko stanovništvo, ima najveću stopu nataliteta u Evropi. Tokom Drugog svetskog rata Hitler je Kosovo pripojio Albaniji, fašističkoj državi, pod čijom vladavinom je veliki broj Srba i Crnogoraca bio proteran sa Kosova, dok su Albanci iz Albanije tu doseljavani. Naređenjem broj 343 Komesara za unutrašnje poslove, izdatim 5. Marta 1945, Tito je odvratio Srbe i Crnogorce od povratka na Kosovo. Zatim, tokom sedamdesetih, više od 200.000 Srba je bilo prisiljeno da, pod pritiskom albanskog terora, napusti Kosovo. Podjednako značajno je da se od 1945, sa blagoslovom jugoslovenskih vlasti, između 350.000 i 400.000 albanskih izbeglica iz Albanije, naselilo na Kosovo. Na ovaj način etnički sastav Kosova i Metohije je promenjen i za Albance su stvoreni uslovi da se na međunarodnoj političkoj sceni pojave sa zahtevom: "Kosovo Republika".

Izbeglice

Raspad Jugoslavije, praćen građanskim ratom u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, uzrokovao je egzodus više od 2 miliona srpskih izbeglica, koji su našli utočište u Srbiji, evropskim i prekomorskim zemljama. Neki su izbegli da bi sačuvali svoje i živote svoje dece, dok su drugi surovo prognani iz svojih domova. Prema nalazu Hrvatskog helsinškog komiteta za ljudska prava, u Hrvatskoj je minirano 10.000 srpskih kuća. Zahvaljujući uspešno sprovedenom etničkom čišćenju, Hrvatska je danas etnički homogena, jer je broj srpskog življa u Hrvatskoj smanjen sa 650.000 na 100.000 ljudi.

Danas u Srbiji živi 705.667 izbeglica. Od kraja maja 1991. do jula 1995 registrovano je 451.124, a 254.498 od avgusta do decembra 1995. Oko 12% izbeglica u Srbiji su pripadnici drugih naroda i etničkih grupa (Hrvati, Muslimani i drugi). Oko 90% izbeglica je smešteno po porodicama, kod rođaka i prijatelja, a samo oko 10% u kolektivne centre, kojih u Srbiji ima oko 700. Većina živi u siromaštvu, na ionako skromnim kućnim budžetima svojih domaćina, kao i od pomoći koju dobijaju od države. Međunarodna zajednica kao da se oglušila o potrebe onih koji su u Srbiji našli privremeno utočište.

Monetarna reforma i ekonomski oporavak

U jeku delovanja međunarodnih sankcija, koje je Savet bezbednosti OUN, na osnovu jednostrane ocene uloge Jugoslavije u konfliktu u Bosni i Hercegovini, uveo protiv Srbije i Crne Gore 30. maja 1992, kada su sve privredne aktivnosti gotovo zamrle, Jugoslavija i Srbija su u januaru 1994. inicirale ekonomske i finansijske reforme. Njihov glavni cilj je bio zaustavljanje galopirajuće inflacije i stabilizacija nacionalne valute, a zatim oživljavanje proizvodnje i lagano povećanje standarda građana. Autor ovih reformi je dr. Dragoslav Avramović, bankarski stručnjak, sa višegodišnjim iskustvom iz rada u međunarodnim finansijskim institucijama.

Oslonac Programa rekonstrukcije monetarnog sistema i ekonomskog oporavka zemlje u 1994. godini, bio je novi dinar, čija je vrednost bila izjednačena sa jednom nemačkom markom. Dinar ima podlogu u zlatu i čvrstoj valuti i konvertibilan je. Ekonomski oporavak zemlje pratio je i nov poreski sistem, kojim je zahvaćena i dotadašnja "siva ekonomija" do tada najveći korisnik inflacionog oporezivanja najširih slojeva stanovništva.

Drastično je smanjena javna potrošnja, odnosno izdaci za zdravstvo, nauku, prosvetu, administraciju i vojsku. Racionalizacija je sprovedena i u državnoj administraciji i u javnim preduzećima. Preduzeća su oslobođena socijalne funkcije, a tu je ulogu preuzela država.

Vlada Srbije, sa premijerom Mirkom Marjanovićem, je posle svog imenovanja sredinom marta 1994, prihvatila ekonomski program dr. Avramovića kao okosnicu svojih aktivnosti. Ona dosledno sprovodi monetarnu i ekonomsku rekonstrukciju celog privrednog sistema. Srbija je tako i u krajnje nepovoljnim okolnostima uspela da sačuva svoju infrastrukturu, a time i osnov budućeg privrednog razvoja i reintegracije u evropsko i svetsko tržište.

Uspešna realizacija Programa ekonomskog oporavka zasnovana je na tržišnom modelu privređivanja, koji se oslanja na slobodnu konkurenciju, preduzetništvo i najširu poslovnu inicijativu, dok je Ustavom, garantovana ravnopravnost svih oblika svojine.

U Srbiji je u toku svojinska transformacija, otvara se tržište kapitala i uvode se druge savremene finansijske institucije.

Energija, rudarstvo i industrija

Srbija ima značajne sirovinske i energetske resurse i proizvodne kapacitete, pogotovo kad je reč o električnoj energiji, koja je već više decenija jedna od njenih značajnih izvoznih prednosti. Hidroelektrane na Dunavu, Drini, Vlasini i Limu i termoelektrane u Obrenovcu, Kostolcu i Obiliću, proizvode 32.463 milona kilovat časova.

Rudarstvo je u Srbiji bilo razvijeno u Srednjem veku, kada su vađene znatne količine srebra, zlata i olova. Republika je i sada veliki proizvođač olova, bakra i cinka i polufabrikata i proizvoda od ovih i drugih metala.

Prema svim pokazateljima Srbija je danas srednje razvijena industrijska zemlja sa izraženijim kapacitetima prehrambenog, tekstilnog i metaloprerađivačkog kompleksa. Značajna je i proizvodnja u automobilskoj industriji, proizvodnja poljoprivrednih mašina i traktora, kućnih aparata, mineralnih đubriva, petrohemijska i farmaceutska industrija.

Srbija vodi aktivnu politiku regionalnog razvoja, koja podstiče razvoj Kosova i Metohije i drugih nedovoljno razvijenih regiona. Na Kosovu i Metohiji je učinjen značajan ekonomski progres, uglavnom zahvaljujući pomoći Republike i Federacije.

Poljoprivreda

Najveći deo zemljišta u Srbiji je u privatnoj svojini. Oko 1,700.000 poljoprivrednika poseduje 81% obradivog zemljišta. Srbija proizvodi tržne viškove hrane. Pšenica, kukuruz, ulje, šećer, voće, vino i meso su glavni izvozni artikli.

Naglašena briga države za poljoprivredu i prehrambenu industriju, daje prioritet ovoj privrednoj grani kroz zakonske i ekonomske mere koje jačaju poljoprivrednu proizvodnju kao neizbežno važan faktor ekonomskog razvoja Srbije.

Zahvaljujući velikom stepenu mehanizovane obrade, primeni agrotehničkih mera i uspešnom selekcioniranju i proizvodnji visokorodnog semenskog materijala, poljoprivredni instituti u Srbiji su proizveli neke od najproduktivnijih sorti semena pšenice, kukuruza i suncokreta, koji ostvaruju visoke prinose. Na primer, 1990. Prosečni prinosi za ove kulture u tonama po hektaru su bili: pšenica 4,41; kukuruz 5,76; suncokret 2,17 i šećerna repa 44,90.

Beograd

Smešten na ušću Save i Dunava, Beograd je stara naseobina, a najstariji arheološki nalazi sa njegovog područja sežu u peti milenijum pre nove ere. Pripadnici keltskog plemena su osnovali Singidunum u trećem veku pre nove ere, dok prvo pominjanje Beograda datira iz 989. godine. Tokom svoje duge i burne istorije, Beograd je osvajalo 40 armija, a 38 puta je podizan iz pepela.

Beograd je glavni grad Srbije i Jugoslavije i ne samo u političkom i administrativnom smislu. Sa oko 2 miliona stanovnika, grad ima prvorazredni saobraćajni značaj. Osim što je značajno putno-železničko čvorište, Beograd je i važno međunarodno rečno, pomorsko i vazdušno pristanište i telekomunikacijski centar. U njemu su razvijeni značajni privredni i poljoprivredni kapaciteti, posebno metalska, metaloprerađivačka i elektronska industrija, zatim trgovina i bankarstvo. Na širem području Beograda, Smedereva i Pančeva, na obalama Dunava, locirana je na 2.000 kvadratnih metara slobodna trgovinska zona. U Beogradu se stvara 30% društvenog proizvoda Srbije.

Beograd je prestonica srpske kulture. U njemu je najveća koncentracija institucija iz oblasti nauke i umetnosti od nacionalnog značaja. Tu je Srpska akademija nauka i umetnosti (SANU), osnovana 1886. godine kao Srpska kraljevska akademija; Narodna biblioteka Srbije, osnovana 1832; Narodni muzej, osnovan 1841 i Narodno pozorište, osnovano 1869. godine. Grad je takodje sedište Beogradskog univerziteta, osnovan 1808. godine kao Velika škola i Univerziteta umetnosti.

Beograd ima status posebne teritorijalne jedinice u Srbiji, koja ima svoju autonomnu upravu: Skupštinu grada, Gradonačelnika i Gradsku vladu. Njegova teritorija je podeljena na 16 opština, koje imaju svoje lokalne organe vlasti.

Glavni grad Srbije je atraktivno stecište domaćih i stranih turista.