crkve

/ CRKVE/

Pravoslavna kapela Svetog Arhangela Gavrila,na mestu gde je do tada stajala kao privremeni objekat,crkvica od dasaka,podigao je zemunski trgovac,sapundzija i veliki dobrotvor Teodor Apostolovic,"sebi i svojim roditeljima za vecan spomen".
Na njegovu molbu Car je 1785.godine odobrio da na sopstveni trosak,bez skupljanja bilo kakve pomoci,podigne u kontumacu pravoslavnu kapelu, s tim da se bogosluzenje ne sme vrsiti svakodnevno vec samo o velikim praznicima kao i da tri hvata zemljista koje se trazi za izgradnju ne steti kontumackom prostoru.Kapela je sagradjena 1786.godine a pocetkom naredne godine becki Dvorski ratni savet je dozvolio da se u njoj odrzava nedeljno bogosluzenje,posto je Tosa Apostolovic prihvatio da sam izdrzava kapelana.Crkva je oblikovana u stilu barokakao jednobrodna gradjevina osnove dvogubog slobodnog krsta.Zvonik je dvospratan s tim sto je drugi sprat dozidan 1840.godine,koja je i oznacena krupnim reljefnim brojkama na fasadi.

Katolicka kapela Svetog Roka u kontumacu postojala je verovatno jos od samog njegovog osnivanja.Sadasnja je podignuta stotinag godina kasnije,1836. godine na mestu prvobitne.Planove je izradio zemunski graditelj Jozef Felber,a oblikovana je u duhu baroka,nepretenciozno,ali dosledno.To je jednobrodna gradjevina sa polukruznom apsidom.Iznutra je podeljena na sest kompartimenata,a osim glavnog ulaza ima i sestoro vrata,po tri na svakoj poduznoj fasadi koja jasno izrazavaju njen karantinski karakter.

Nikolajevska crkva je podignuta 1752. godine na mestu starije slamom pokrivene,drvene Srpske crkve.Jednobrodna gradjevina s poluoblicastom apsidom i pevnickim prostorima,zasvedena je bacvastim svodom.Na zapadnoj strani ima dvospratni zvonik sa metalnom kapom.Oblikovana je i gradjena u baroknom stilu i konstrukcijama.Ima sve tipicne odlike baroknih crkava podizanih u Vojvodini i Vojnoj granici u XVII veku.Unutrasnjost crkve pored visoko bogato izrezbarenog ikonostasa sa ikonama Dimitrija Bacevica ima zidne slike,ikone i zastave kao i drugi inventar od znacaja za kulturnu i privrednu istoriju Zemuna.Posebno su interesantne zastave zemunskih esnafa.Crkva je vremenom obnavljana.Prvobitni zvonik izgoreo je u pozaru 1867. godine.Gradjevina predstavlja najcuveniju sacuvanu srpsku crkvu starog jezgra Zemuna kao i znacajni kulturno-istorijski spomenik.

Za vreme dvovekovne vladavine Turaka u Zemunu je postojala dzamija i to gotovo sigurno u XVI veku jer se njeno minare jasno istice na Prandsteterovom akvarelu iz 1608. godine.Bilo je to zdanje od tesanog kamena velicine 10x10 metara,sa tri reda prozora a kupola joj je bila prekrivena olovom.Dzamija se nalazila na mestu danasnje katolicke crkve,dok je ispred nje na prostoru danasnje pijace bilo groblje.Za vreme Turaka u Zemunu nije postojala katolicka bogomolja jer je stanovnika za to vreme nije bilo u gradu.Cim su austrijske vlasti zauzele varos 1717. godine u ove krajeve je poceo da pristize nemacki zivalj.

Crkva blazene device Marije-bivsa dzamija je srusena 1784. godine a kamen temeljac za novu crkvu podignut je na istom mestu naredne godine.Gradnja crkve trajala je gotovo punu deceniju i zavrsena je i osvecena 1795. godine.Crkveno zdanje je jednobrodna gradjevina sa poluoblastim svodom a oblikovana je u stilu ampira sa retardiranim baroknim elementima.Zanimljivo je da je okrernuta ka istoku a ne ka zapadu kako je uobicajeno za katolicke crkve.Katolicka crkva je obnovljena 1817. godine.
Prva jevrejska sinagoga podignuta je u Zemunu jos sredinom XVIII veka a na mestu tog starijeg zdanja podignuto je novo 1850. godine.Zdanje je jednobrodna gradjevina sa apsidom i oblikovana je u stilu romantizma.

Bogorodicina crkva-Na zapadnom delu starog jezgra Zemuna razvijenom od pocetka XVIII veka polozen je 1775. godine kamen temeljac za novu pravoslavnu crkvu.Crkva je osvecena 1783. godine.Izgradjena je kao jednobrodna gradjevina sa poluoblicastom apsidom,pevnicama i naosom u tri kompartimenta.Nad naosom je barokno kube.Prvobitno je crkva bez zvonika zadrzala neke tradicionalne srpsko-vizantijske elemente,slicno starijim pravoslavnim crkvama u Vojvodini,ali je krajem istog veka dobila danasnji oblik.Krajem XVIII veka izgradjen je zvonik na zapadnoj strani,a 1880. godine je temeljito prepravljena.Bogorodicna crva je najveci hram u starom jezgru Zemuna.Ima bogato izrezbaren ikonostas koji je rezao Aksentije Markovic sa ikonama Arsenija Arse Teodorovica.

Franjevacki samostan-nalazi se na uglu ulica Svetosavske i Strosmajerove sa crkvom posvecenom Svetom Ivanu Krstitelju.Crkva i samostan su podignuti na mestu starijih zdanja stradalih u pozaru cetri decenije ranije,1453. godine Turci su razorili veliki samostan i crkvu da bi 1456. godine Sv.Ivan Kapistran sa pobednickom vojskom usao u Zemun,1752. godine na sadasnjem mestu je podignuta crkva i samostan a 1790. godine pozar je sve unistio.Na kraju je 1838/9.godine dovrsena nova crkva i samostan.

Manastir Fenek-u blizini sela Jakovo osnovali su prema predanju clanovi srpske despotske porodice Brankovic,najverovatnije u XV veku.Sadasnja crkva je sagradjena u stilu baroka posvecena je Svetoj Petki i podignuta je 1797. godine.Ikonostas u njoj radili su piltor Aksentije Markovic i slikar Petar Radosavljevic,a zidne slike Dimitrije Petrovic.Posle propasti prvog srpskog ustanka u manastiru su 1813. godine boravili Karadjordje i druge ustanicke vodje,a vaznu ulogu Fenek je igrao i u pripremanju II Srpskog ustanka.Manastir je pretrpeo velika razaranja u oba svetska rata a tek je nedavno rekonstruisan i obnovljen.

Svetotroicina crkva-u Gornjoj varosi sagradjena je 1842. godine prema planovima zemunskog graditelja Jozefa Felbera.Ikonostas je oslikao zemunski umetnik Zivko Petrovic....