|
PROTA MIHAILO PEJIC 1751-1812.
Mirski svestenik Mihailo Pejic
je posle sluzbovanja u rodnom Irigu i kraceg boravka (zbog kuge 1795.) u manastiru Hopovo,
postavljen za paroha Bogorodicine crkve i protoprezvitera zemunskog. Prema polozaju bio je
i clan Arhidijecezalne konzistorije u Karlovcima. Osim obaveza svestenika prota Pejic
obavljao je i duznosti predsednika Srpske pravoslavne crkvene opstine, upravitelja i
nadzornika Srpskih skola koje su se nalazile pored Bogorodicine i Nikolajevske crkve, a
kasnije i skole u Gornjoj varosi, koja je njegovim posredovanjem kod karlovackog
mitropolita Stefana Stratimirovica otvorena 1799. godine.
Vodio je brigu i o drugim oblicima prosvecivanja gradjana pravoslavne vere i preko
odre|enih svestenosluzitelja trazio da se postuju zdravstveni propisi, da se koriste
usluge kvalifikovanih lekara i postavljenih primalja (babica) u Donjem gradu (1790) i
predgradju (1791).
Godine 1809. s visim uciteljem Arsenijem Dimovicem podneo je prota Pejic, prema naredjenju
vise drzavne vlasti, Nastavni plan za I, II i III razred prema kojem je proucavana
zemunska slavenosrpska mladez u svojoj trorazrednoj normalnoj skoli. Ucenici su tada,
pored ostalog, ucili i nemacko i latinicno pismo i osnove nemackog govora i da je ona
mladez koja se narocito isticala slusala Osnove latinskog jezika. |
|
U srpsku nacionalnu istoriju prota M. Pejic usao je kao "Glavni i revnosni izvestac
mitropolita Stratimirovica" o prilikama i borbi ustanika u Srbiji (od 1804).
Njegovi izvestaji su sacuvani i predstavljaju vazan izvor za naucno proucavanje
nacionalnooslobodilacke borbe Srba na pocetku proslog stoleca. Prema zabelezenom predanju
M. Pejic je ucestvovao i u direktnom slanju pomoci koja je tajno preko Save prebacivana u
Srbiju.Prota Pejic je umro 5/17.juna 1812. godine. Sahranjen je na groblju na Gardosu i
postavljeno je skromno spomen obelezje. Zemunac Vladimir L. Nikolic, autor knjizice
Znameniti zemunski Srbi u XIX veku (Zemun 1913), medju kojima je i M.Pejic, napisao je da
je "Kamenita ploca dosta u zemlju upala". Deceniju i po kasnije (1928) izvesni
"Cika Nikola" u lokalnom "Sremskom glasniku" zabelezio je da je protin
grob prekopan i gorko je prekorevao svoje srpske sugradjane koji znaju "samo za canak
i bokal". Iznenadjuje da Srp. crkvena opstina, pod cijom upravom je bilo pravoslavno
groblje, nije na vreme intervenisala. U njenoj svecanoj sali, u Srpskom domu pored
Bogorodicine crkve, nalazio se portret prote Pejica, koji je 1795. uradio poznati
klasicisticki slikar Arsenije Teodorovic (+1826). Umetnik je osetio i istakao veoma
impresivni lik ovog snaznog coveka prodornog pogleda.
Portret je sacuvan i u posleratnom periodu otkupljen od Srp. crkvene opstine. Danas je
u posedu Muzeja grada Beograda i kad je Zemunski muzej (od 1968. u sastavu Gradskog
muzeja) u dodeljenoj Spirtinoj kuci 1971. godine otvorio stalnu izlozbu, portret prote
Pejica je nasao svoje primereno mesto.
Miodrag
Dabizic
iz " Hronike Kulturnog Zivota -Za Zemun" |
|
